| |
(Prologue to a Poem on Aetna)
AVREA securi quis nescit saecula regis? | |
| cum domitis nemo Cererem iactaret in aruis | |
| uenturisque malas prohiberet fructibus herbas, | |
| annua sed saturae complerent horrea messes, | |
| ipse suo flueret Bacchus pede mellaque lentis | 5 |
| penderent foliis et pingui Pallas oliuae, | |
| secretos amnis ageret cum gratia ruris? | |
| non cessit cuiquam melius sua tempora nosse. | |
| ultima quis tacuit iuuenum certamina Colchos? | |
| quis non Argolico defleuit Pergamon igni | 10 |
| impositam et tristi natorum funere matrem | |
| auersumue diem sparsumue in semina dentem? | |
| quis non periurae doluit mendacia puppis | |
| desertam uacuo Minoida litore questus, | |
| quicquid et antiquom iactata est fabula carmen? | 15 |
| fortius ignotas molimur pectore curas: | |
| qui tanto motus operi, quae causa perennis | |
| explicet in densum flammas et trudat ab imo | |
| ingenti sonitu molis et proxima quaeque | |
| ignibus irriguis urat—mens carminis haec est. | 20 |
| principio ne quem capiat fallacia uatum | |
| sedis esse dei tumidisque e faucibus ignem | |
| Volcani ruere et clausis resonare cauernis | |
| festinantis opus: non est tam sordida diuis | |
| cura neque extremas ius est dimittere in artis | 25 |
| sidera; subducto regnant sublimia caelo | |
| illa neque artificum curant tractare laborem. | |
| discrepat a prima facies haec altera uatum: | |
| illis Cyclopas memorant fornacibus usos, | |
| cum super incudem numerosa in uerbera fortes | 30 |
| horrendum magno quaterent sub pondere fulmen | |
| armarentque Iouem: turpe est sine pignore carmen. | |
| proxima uiuaces Aetnaei uerticis ignis | |
| impia sollicitat Phlegraeis fabula castris. | |
| temptauere (nefas) olim detrudere mundo | 35 |
| sidera captiuique Iouis transferre gigantes | |
| imperium et uicto leges imponere caelo. | |
| (his natura sua est aluo tenus, ima per orbis | |
| squameus intortos sinuat uestigia serpens.) | |
| construitur magnis ad proelia montibus agger: | 40 |
| Pelion Ossa grauat, summus premit Ossan Olympus. | |
| iam coaceruatas nituntur scandere molis, | |
| impius et miles metuentia comminus astra | |
| prouocat, infestus cunctos ad proelia diuos | |
| prouocat. admotis conterrita sidera signis, | 45 |
| Iuppiter et caelo metuit dextramque corusca | |
| armatus flamma remouet caligine mundum. | |
| incursant uasto primum clamore gigantes: | |
| hic magno tonat ore pater geminantque fauentes | |
| undique discordes comitum simul agmine uenti. | 50 |
| densa per attonitas rumpuntur flumina nubis | |
| atque in bellandum quae cuique potentia diuom | |
| in commune uenit. iam patri dextera Pallas | |
| et Mars laeuos erat, iam cetera turba deorum, | |
| stant utrimque deae: ualidos tum Iuppiter ignis | 55 |
| increpat et iacto proturbat fulmine montis. | |
| illinc disiectae uerterunt terga ruinae | |
| infertae diuis acies atque impius hostis | |
| praeceps cum castris agitur materque iacentis | |
| impellens natos. tunc pax est reddita mundo, | 60 |
| tunc liber cessat; uenit per sidera: caelum | |
| defensique decus mundi nunc redditur astris. | |
| gurgite Trinacrio morientem Iuppiter Aetna | |
| obruit Enceladon, uasto qui pondere montis | |
| aestuat et petulans exspirat faucibus ignem. | 65 |
| haec est uentosae uolgata licentia famae. | |
| uatibus ingenium est: hinc audit nobile carmen. | |
| plurima pars scaenae rerum est fallacia: uates | |
| sub terris nigros uiderunt carmine manis | |
| atque inter cineres Ditis pallentia regna, | 70 |
| mentiti uates Stygias undasque canisque. | |
| hi Tityon poena strauere in iugera foedum; | |
| sollicitant illi te circum, Tantale, cena | |
| sollicitantque siti; Minos, tuaque, Aeace, in umbris | |
| iura canunt idemque rotant Ixionis orbem,— | 75 |
| quicquid et interius falsi sibi conscia terra est. | |
| nec tu, terra, satis: speculantur numina diuom | |
| nec metuunt oculos alieno admittere caelo. | |
| norunt bella deum, norunt abscondita nobis | |
| coniugia et falsa quotiens sub imagine peccet, | 80 |
| taurus in Europen, in Ledam candidus ales, | |
| Iuppiter, ut Danaae pretiosus fluxerit imber. | |
| debita carminibus libertas ista, sed omnis | |
| in uero mihi cura: canam, quo feruida motu | |
| aestuet Aetna nouosque rapax sibi conferat ignis. | 85 |
| |
